Янгиликлар

Сўнгги хон саройи, лаванда далалари ва кулолчилик буюмлари: Фарғона вилоятидаги ташриф буюришга арзийдиган бешта жой — фото

«Bugun.uz» мухбири диққатга сазовор жойлардан фоторепортаж тайёрлади

Сўнгги хон саройи, лаванда далалари ва кулолчилик буюмлари: Фарғона вилоятидаги ташриф буюришга арзийдиган бешта жой — фото

Фарғона водийси ўзининг бетакрор табиати, мазали мевалари, анъанавий икати, бетакрор кулолчилик буюмлари, меҳмондўст халқи билан машҳур. Туризм ва маданий мерос вазирлиги томонидан Фарғона вилоятига уюштирилган пресс-тур доирасида «Bugun.uz» мухбири вилоятнинг барча ташриф буюриши керак бўлган энг машҳур масканларида бўлди.

Худоёрхон саройи

Худоёрхон саройи 1863-1873 йилларда Қўқондаги еттинчи сарой сифатида бош меъмор ва муҳандис Мир Убайдулла раҳбарлигидаги лойиҳа бўйича қурилган. Унга бухоролик усталар Мулла Суярқул, Солихўжа ва уста Фозилхўжа ҳамроҳ бўлган. Сарой кошинларини риштонлик машҳур кулол Уста Абдулла моҳирлик билан ясаган. Ўрда ёки Худоёрхон хон қароргоҳи тўғри бурчакли (68×143 м) бўлиб, пойдевори баланд ғиштли сунъий тепаликда қурилган. Сарой 114 та катта-кичик хоналардан, ички ва ташқи ҳовлилардан иборат бўлиб, уларда хон оиласи вакиллари истиқомат қилган.

Ҳозирги кунда фақат Ўрданинг асосий шарқий қисмини ташкил этувчи гумбазли дарвоза ва унинг иккита хўжалик биносидаги бинолар сақланиб қолган, қолганлари бузиб ташланган. Асосий бино бир қаватли бўлиб, деворлари пишиқ ғиштдан ишланган, сувоқланган. Ҳозирги сарой ички саройнинг фақат бир қисмидир. Қолганлари чор Россияси армияси босқинидан кейин вайрон қилинган.

Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова

Жомий масжиди

IХ-ХII асрлар тарихий йилномаларида Қўқондаги жомий масжиди ҳақида сўз юритилади, у ҳам бутун шаҳар каби мўғуллар истилоси пайтида вайрон бўлган. Фақат 1814 йилда Қўқон хонлиги ҳукмдори Умархон яна Жомий масжидини қуришга киришган. Ура-тубелик архитектор 200 нафар қурувчи билан масжидни икки йилда қуриб битирган. Масжид катта ҳовлисининг ғарбий қисмида томи 98 та устун билан мустаҳкамланган кенг айвон ва хонақоҳ жойлашган. Айвон устунлари олтин қўшимчалар билан нозик бўялган. Хона эса баланд бўялган шифти билан машҳур. Ҳовли атрофи бўйлаб ҳужралар, дарсхоналар бўлган, чунки масжидда мадраса жойлашган. Мадраса 1918 йилгача, масжид 1930 йилгача фаолият юритган.

Ҳовли ўртасида баландлиги 22,5 метр бўлган минора бўлиб, бу ердан муаззин одамларни намозга чақирган. Минора пишиқ ғиштдан қурилган. Унинг тепасидан Қўқонни кўриш мумкин бўлган.

Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова
Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова
Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова

Лаванда далалари

Фарғона вилояти Учкўприк туманидаги «Меҳригиё» корхонасида ҳар йили июн ойида «Лаванда» фестивали ўтказилади. Деярли 2 гектар майдонда жойлашган лаванда далаларида фотосессия қилиш мумкин. Бундан ташқари, лавандадан тайёрланган таомлар, музқаймоқ ва алкоголсиз ичимликларни татиб кўриш имконияти мавжуд. У ерда папайя, гуава, киви, зайтун мевалари ҳам ўсади.

Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова
Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова
Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова

Сополнинг ватани

Риштон шаҳрини сопол жаннати дейиш мумкин. Айнан Риштон кулолчилиги бутун дунёга машҳур бўлиб, маҳаллий ҳунармандлар бу ерга келганларни ўз маҳоратлари билан ҳайратда қолдиради. Идиш-товоқлар тайёрланадиган Риштон лойи фақат маълум бир ҳудудда мавжуд бўлиб, бундай сопол буюмлар жарангдор овозга эга. Анъанавий Риштон рангтасвири дизайндаги ўзига хосликлари, рамзлар ва ранглар тўплами билан машҳур. Орнаментдаги ҳар бир белги муқаддас маънога эга. Сопол идишларни керамика марказларида, бозорларда, кўча сотувчилари ва уйда ҳунармандлардан сотиб олишингиз мумкин. Ана шундай усталардан бири Мингбоши цехини 3 минг ишчи билан очган ака-ука Алишер Назиров, Шарофиддин Юсуповлардир. Уларнинг маҳсулотлари муаллифлик расми ва нақшлари билан ажралиб туради.

Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова
Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова
Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова

Марғилон ипаги
Х асрда Марғилон ипак маҳсулотлари билан машҳур бўлиб, шуҳрати Ғарб ва Шарққа тарқалган. Марғилон бугунги кунда ҳам анъанавий ипак тўқиш маркази, Ўзбекистоннинг «ипак юраги» унвонини сақлаб қолган. Айнан шу ерда ипак матолар ишлаб чиқариш бўйича меросхўр усталар бир неча асрлар давомида ўз ҳунармандчилиги: адрас, шоҳ шойи — хон атласи билан яшаб келмоқда. Бу ёрқин ва ранг-баранг матолар пиёз ва айрим дарахтларнинг пўстлоғи, қуритилган гиёҳлар ва мевалардан олинадиган табиий бўёқлардан қадимий технологиялар ёрдамида қўлда ишлаб чиқарилади ва бўялади.

Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова

Қадимги афсонага кўра, Хон Атлас матоси атиги бир кечада ихтиро қилинган. Марғилон ҳукмдорларидан бири камбағал тўқувчининг гўзал қизини ўзига канизак қилиб олишга қарор қилган. Юраги эзилган ота кекса хонга бу ниятидан қайтишини илтимос қилиб келган. Чол агар эрталабгача қизнинг эвазига ундан кам бўлмаган гўзал нарса олиб келса, қизини қайтаришга ваъда берган.

Фото: «Bugun.uz» / Ригина Маджитова

Тўқувчи кун бўйи нима қилиш кераклигини ўйлайди. Тонгда юраги эзилган ота каналга келиб йиғлай бошлайди — у даҳшатли ҳукмдор ҳақида нима ўйлашни билмайди. Шундан кейин унинг нигоҳи сувга тушади, кўз ёшлари титрайди, унда оқ булутлар, мовий осмон, қип-қизил шафақлар, яшил дарахтлар, ёрқин гуллар акс этади. Эрталаб тўқувчи шу кўриниш акс этган газламани ҳукмдорга ҳадя қилади. Унинг гўзаллигидан ҳайратга тушган хон ваъдасини бажариб, қизини унга қайтаради. Машҳур хон-атласи ёки «қироллик ипак» шундай пайдо бўлган.